Fikir
ve Sanat Eserlerinin korsan kullanımını engellemek üzere hazırlanan
ve çıkması için sanat çevrelerinin de yoğun kulis faaliyeti
yürüttüğü kanun
12.3.2004 tarihli 25400 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe girdi.
Yasada kitap, kaset, CD, VCD ve DVD gibi
materyallerin sokakta satışına izin verilmemesi öngörülüyor.
Korsan yayın faaliyetleri de 'organize suç' kapsamına alınıyor.
Yasayla, sinema biletleri satışından belediyelerin aldığı
yüzde 10’luk eğlence vergisinin Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca
alınması ve sinemanın desteklenmesi amacıyla verilecek yüzde
75’lik pay ile belediyelerin alacağı yüzde 25’lik payın bakanlıkça
dağıtılması hükmü de getiriliyor.
Bu arada yasanın görüşmeleri sırasında verilen bir önergeyle,
TRT’nin telif bedelinin %25’ini ödeyerek eserleri kullanabilmesine
olanak sağlandı.
Yasayla getirilen bazı önemli düzenlemeler şöyle:
Kitap, kaset, CD, VCD ve DVD'lerin sokakta satışı engellenecek.''Rüsum
vergisi'' olarak bilinen ve sinema biletlerinden alınan yüzde
10 oranındaki vergi bundan sonra belediyeler tarafından değil,
Kültür ve Turizm Bakanlığı'nca toplanacak. Toplanan paraların
yüzde 75'i sinema sektörünün gelişimi için harcanacak, yüzde
25'i de film gösteriminin yapıldığı yerin belediyelerine verilecek.
Radyo ve televizyon kuruluşlarınca yayınlanan
ve iletilen eser, icra, fonogram ve yapımlar için ödenecek
telif hakları da hüküm altına alındı. Buna göre, radyo-televizyon
kuruluşları, eser sahipleri, bağlantılı hak sahipleri veya
bu kişilerin üyesi oldukları meslek birlikleri ile sözleşme
yapacak ve bu sözleşmeyle belirlenen mali hak bedellerini
ödemekle yükümlü olacak.
Yasayla Sinema, Video ve Müzik Eserleri Denetleme
Kurulu'nun oluşumu ve karar alma şekli de değiştirilecek.
Kurul, 9 üyeden oluşacak ve 5 üyenin aynı yönde oyuyla karar
alınacak.
Radyo-televizyon kuruluşları uydu ve kablolu
yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik
imkanlardan yararlanılarak yayın veya iletim yapacak kuruluşlar,
yayınlarda yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri
sahneye konmuş eserlerle ilgili olarakhak sahiplerinden önceden
izin alacak.
Bu kuruluşlar sahneye konmuş eserler dışında
kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için meslek birlikleri
ile sözleşme yaparak izin almak zorunda olacak.
Cezalar
Manevi hakları ihlal eden kişilere 2 yıldan
4 yıla kadar hapis veya 50 milyar liradan 150 milyar liraya
kadar ağır para cezası ya da her iki ceza birlikte verilecek.
Sözleşmeye aykırı olarak bir eser veya işlenmelerinin
kendi tarafından çoğaltılmış nüshalarını satan veya dağıtanlara
3 aydan 2 yıla kadar hapis veya 10 milyar liradan 50 milyar
liraya kadar ağır para cezası ya da her iki ceza birlikte
uygulanacak.
Hak sahibinin izni olmaksızın bir eseri ve
çoğaltılmış nüshalarını satan kişilere 3 ay ila 2 yıl arasında
hapis veya 5-50 milyar lira arasında ağır para cezası ya da
her iki ceza birlikte hükmolunacak.
Hak sahibinin izni olmaksızın bir eseri işleyen,
çoğaltan, yayan yasal veya yasal olmayan yollardan ülkeye
sokan, ticaret konusu yapan, topluma açık yerlerde gösteren
veya temsil eden dijital iletim de dahil olmak üzere her çeşit
işaret, ses veya görüntü iletimine yarayanaraçlarla yayan
veya yayımına aracılık eden kişilere de 2-4 yıl hapis, 50-150
lira ağır para cezası veya her iki para cezası birlikte verilecek.
Eserlerin Tıpkı Basımını yapan ve
Çoğaltanlara Verilecek Cezalar
Yasaya aykırı olarak çoğaltıldığını bildiği
veya bilmesi gereken bir eserin nüshalarını ticari amaçla
elinde bulunduranlar, hakkı ve yetkisi olmadığı halde eser
üzerindeki mali hak ve ruhsatı başkasına devreden veya veren
ya da herhangi bir tasarruf konusu yapanlar da cezalandırılacak.
Amacı bir bilgisayar programını korumak için
uygulanan bir teknik aygıtın geçersiz kılınmasına veya izinsiz
ortadan kaldırılmasına yarayan herhangi bir teknik aracı,
ticari amaçla elinde bulunduran veya dağıtan kişilere 2-4
yıl hapis, 5-150 milyar lira ağır para cezası ya da her iki
ceza birlikte verilecek.
Eser nüshalarının, yapımların ve fonogramların
tıpkıbasım ve yayımını yapanlara da 3-6 yıl hapis, 20-200
milyar lira para cezası veya her iki ceza birlikte uygulanacak.
Suçun tekrarı üzerine verilen hapis cezası ertelenemeyecek,
para cezasına veya tedbire çevrilemeyecek. Öngörülen suçlara
unsurları taşıması halinde Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele
Yasası'nın hükümleri uygulanacak.
Korsan Yayınların İmhası
Korsan basım, yayım ve dağıtımı yapılan materyal
hakkında mahkemetarafından bir daha kullanılmamak üzere imha
kararı verilebileceği gibi aynen veya vasıfları bozularak
hammadde olarak satışı da hükmolunabilecek. Buna ilişkin esaslar
yönetmelikle belirlenecek.
Radyo televizyon kuruluşlarının gerçekleştirdikleri
yayınlar üzerindeki yetkileri yeniden düzenlendi. Bu kuruluşlar,
yayınlarının tespit edilmesine, diğer yayın organlarınca eş
zamanlı, gecikmeli veyayeniden iletimine, uydu veya kablo
ile dağıtımına izin verme ve yasaklama hakkına sahip olacak.
Ayrıca, özel kullanımlar hariç olmak üzere yayınlarının doğrudan
veya dolaylı bir şekilde çoğaltılmasına vedağıtılmasına izin
verebilecekleri gibi bu eylemleri yasaklayabilecekler. Radyo
ve televizyonlar kendi yayınlarının üçüncü kişi ve kuruluşlar
tarafından umuma iletilmesi ve şifreli yayınlarının çözülmesine
ilişkin izin verme veya yasaklama hakkına da sahip olacaklar.
Bandrol
Musiki ve sinema eserlerinin çoğaltılmış
nüshaları ile süreli olmayan yayınlara bandrol yapıştırılacak.
Ayrıca, kolay kopyalanmaya uygun diğer eserlerin çoğaltılmış
nüshalarına da eser veya hak sahibinin talebi üzerine bandrol
yapıştırılacak. Bandroller, Kültür veTurizm Bakanlığı'nca
bastırılıp satılacak. Bakanlıkça belirlenen fiyatüzerinden
meslek birlikleri aracılığıyla da bandrol satışı yapabilecek.
Bandrollenmesi zorunlu olan nüshalar ve süreli
olmayan yayınların bandrollü olup olmadıkları bakanlık ve
mülki idare amirlikleri tarafından her zaman denetlenebilecek.
Cumhuriyet Savcısı 3 gün içinde usulsüz çoğaltılmış nüsha
veya yayınlara el koyabilecek, imhası, araç gerecin mühürlenmesi,
satışı ve usulsüz çoğaltıldığı yerin kapatılmasını mahkemeden
isteyebilecek.
Sokak Satışlarına Getirilen Ağır
Ceza
Yol, meydan, pazar, kaldırım, iskele, köprü
ve benzeri yerlerde satışı yasaklanan bandrollü nüshalara,
genel kolluk ve zabıta güçleri gördüğü yerde el koyacak. Toplanan
nüshalar yetkili makamlara gönderilecek. Bu şekilde toplanan
nüsha ve yayınların nasıl değerlendirileceği, ilgili meslek
birliklerinin de görüşleri alınarak bakanlıkça belirlenecek.
Eser, icra ve yapımların tespit edildiği
kaset, CD, VCD ve DVD gibi taşıyıcı materyaller ile süreli
olmayan yayınları yasak olan yerlerde bandrol almaksızın satanlara,
3 ay ila 2 yıl hapis veya 5-50 milyar lira ağır para cezası
ya da her ikisi birden verilecek.
Bandrol almaksızın çoğaltan, yayan veya eser
sahibi ile bağlantılı hak sahibinin haklarını ihlal edecek
şekilde bedelsiz yayan, bandrolleri yapıştırmadan bedelli
veya bedelsiz yayan kişilere de 2-4 yıl hapis, 50-150 yıl
ağır para cezası veya zararın ağırlığı vekastın yoğunluğu
dikkate alınarak her iki ceza birlikte uygulanabilecek.
Sahte bandrol imal eden, kullanan veya sahte
bandrolden ticari menfaat sağlayan kişiler de 3-6 yıl hapis,
150-250 milyar lira ağır para cezası veya her iki cezaya birden
çarptırılacak.
İdari Para Cezaları
Yasa kapsamında korunan yasal olarak çoğaltılmış
bandrollü nüshaların yol, meydan, pazar, kaldırım, iskele,
köprü ve benzeri yerlerde satışını yapanlara 3 milyar lira
idari para cezası verilecek.
Zorunlu sertifikaları almaksızın faaliyet
gösteren, taahhütnamelerin bir kopyasını almaksızın bandrol
alınması zorunlu fikir ve sanat eserlerini çoğaltan işletmelere
10 ila 100 milyar lira para cezası uygulanacak.
İdari para cezaları gerekçesi belirtilerek
mülki idare amirliklerince verilecek. Tebliğden itibaren de
10 gün içinde ödenmeyen cezalar 2 katına çıkacak ve 10 gün
daha süre uzayacak. Ancakbu süre içinde de ödenmeyen cezalar
3 katına yükselecek. Para cezalarına karşı tebliğ tarihinden
itibaren 10 içinde idare mahkemelere itiraz edilebilecek.
Ancak itiraz, işlemleri durdurmayacak, mahkemenin kararı kesin
olacak.
Özürlüler, fikri eserleri, ticari amaç gütmeksizin
körler alfabesi veya kasetlere çıkma yoluyla izinsiz kullanabilecekler.
Ana hükümleri 12.3.2004 tarihinde yürürlüğe
giren yasanın, kimi hükümleri ise yayın tarihinden 6 ay sonra
yürürlüğe girecek.
|
