SOSYAL YARDIM VE DAYANIŞMA FONU

Av. Şerafettin GÖKALP
TBB Denetleme Kurulu Üyesi

20.01.2004 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan 5043 sayılı yasa ile Avukatlık Kanunu'nun 27 'inci maddesi değiştirilmiş, ayrıca md.27/A eklenerek "Sosyal Yardım ve Dayanışma Fonu" ihdas edilmiştir. Madde aynen şöyledir.

MADDE. 27/A -Türkiye Barolar birliği nezdinde sosyal güvenlik, sosyal yardım ve dayanışma hizmetlerinde kullanılmak üzere kaynağı bu kanunun 27 ' inci maddesinin ikinci fıkrasında gösterilen gelirlerin yarısı olan "Sosyal Yardım ve Dayanışma Fonu" kurulmuştur.

Bu fondan yapılacak harcamaların esas ve usulleri ile diğer hususlar, Türkiye Barolar Birliği yönetim kurulunca hazırlanacak ve Adalet Bakanlığı' nca onaylanacak yönetmelikte gösterilir.

Fon gelirleri ile harcamaları her yıl Adalet Bakanlığı tarafından ek4 ' üncü maddedeki esaslara göre denetlenir."

Bu arada Madde:27 ye de ekleme yapılarak, vekaletnamelere yapıştırılan pul bedellerinin miktarı arttırılmış , pul bedelleri, vekaletname örnekleri için kullanılan harç tarifesinin yüzde elli fazlası olarak belirtilmiş; ayrıca pullara ait hesapların Sayıştay denetimine tabi olacağına dair hüküm eklenmiştir.

Görülüyor ki Avukatlık Kanunu md.27 de yapılan değişiklik ve Md.27/A olarak eklenen hükümler ile TBB' ince bastırılarak dağıtılan pulların değeri arttırılmış, toplanan paraların yarısının stajyerlere yardımda, kalan yarısının ise dayanışma fonunda kullanılması sağlanmıştır.

"Sosyal Yardım ve Dayanışma Fonu" olarak adlandırılan bu yeni bu oluşumun unsurlarını şöylece özetleyebiliriz :

1.Fon, TBB nezdinde. TBB yönetim kurulunun sorumluluğunda yürütülecektir.

2.Fonun kaynağı, Md.27 de düzenlenen TBB Pulları gelirleridir. 2004 yılı için pul bedeli vekaletname başına 2.700.000.- TL.dir. Toplanan pul bedelleri Sayıştay denetimine tabidir.

3.Fonda toplanacak paraların yansı, sosyal güvenlik, sosyal yardım ve dayanışma hizmetlerinde kullanılacaktır.

4.Fonun kullanımıyla ilgili Yönetmelik, TBB. ince hazırlanacak ve Adalet Bakanlığı' nca onaylanacaktır.

5.Fonun gelir ve giderlerin idari ve mali denetimi Adalet Bakanlığı müfettişlerince yapılacaktır.

Ülke çapında yaklaşık 50 bin avukatı ilgilendiren bu yeni oluşum, elbette önemli bir düzenlemedir. Ve önemli bir kaynağın toplanması ve dağıtılması söz konusudur. TBB. ince verilen bilgiye göre, dayanışma fonunda toplanan paralar Temmuz ayı itibariyle 4 trilyon liradır. Yıl sonunda bu meblağın 10 trilyon lirayı bulacağı hesaplanmaktadır.

Bu kadar önemli bir paranın amaca uygun dağıtımı önem kazanmaktadır. Yasada, bununla ilgili Yönetmeliği ne kadar sürede çıkarılacağı belirtilmediği için aradan 8 ay geçmesine karşın Yönetmelik henüz hazırlanmamıştır,

Yönetmeliğin neleri içereceği, toplanan paraların dağıtımında uygulanacak usul ve esasların neler olabileceği hususunda, baroların görüşünü almak üzere, 10.07. 2004 tarihinde Ankara'da, TBB. ince "Baro Başkanları Toplantısı" düzenlenmiştir.

75 barodan 40 baro başkanı veya temsilcisinin katıldığı toplantıda çeşitli görüşler dile getirilmiştir.

Toplantının açış konuşmasını yapan TBB başkanı Özdemir Özok, yönetmeliğin gecikme nedenlerini açıklamış, sosyal güvenlik kavramının önemi üzerinde durmuştur.

Söz alan baro başkanları ise, fonun kullanımı ve kapsamı konularında fikirlerini açıklamışlardır,

Yapılan konuşmaların sonucunda aşağıdaki tespitler yapılmıştır:

1 .Yönetmelik süratle çıkarılmalı, uygulamaya geçilmelidir. 2.Çalışmalarda ve hesaplarda saydamlık esas alınmalıdır.

3.Sorumluluk TBB yönetim kuruluna ait olmakla birlikte fon yönetimi ayrı olmalı, profesyonel kadrolar oluşturulmalıdır.

4.Fonda toplanan paralar hem sağlık hem de emeklilik için kullanılmalıdır.

5.Fondan sadece fiilen avukatlık yapanlar yararlanmalıdır.

6.Elli bin avukatın sosyal güvenlik profilinin çıkarılması için anket çalışmaları yapılmalı, veri tabanı oluşturulmalıdır.

7.Bu fonun yürürlüğe girmesi ile,"ölüm yardımı fonu" uygulamadan kaldırılmalıdır.

Toplantı ertesinde toplanan TBB yönetim kurulu, yönetmeliğin çatısını belirlemiş, hazırlık çalışmalarının hızlandırılarak tamamlanmasına karar vermiştir.

MEVCUT UYGULAMADA NELER VAR

Bilindiği gibi avukatların sosyal güvenliği, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu' nun 86 'inci maddesinde düzenlenen "topluluk sigortası" şeklinde sağlanmaktadır. Bu sigortanın kapsamı, "malullük, yaşlılık ve ölüm" olmakla birlikte, istek halinde ve ek prim ödendiğinde "sağlık sigortası" da yapılabilmektedir. Sağlık sigortasından da yararlanan emekli avukatlar, mesleğe devam ediyor iseler, emekli aylıklarından % 15 kesinti yapılmaktadır.

TBB. nin kuruluşu ile birlikte yürürlüğe konan "Ölüm Yardımı Fonu" halen yürürlüktedir. İki yılda bir yapılan TBB genel kurullarında aylık ve yıllık kesinti miktarları belirlenmektedir. 2004 yılı için ölüm yardımı keseneği olarak avukat başına aylık 1 milyon, yıllık 12 milyon lira barolarca tahsil edilmekte ve TBB. ne gönderilmektedir

Ölüm yardımı fonunda biriken paralardan her yıl avukat sayısına göre belirlenen miktar, ölenin mirasçılarına ödenmektedir. 2004 yılı için ölen avukatın varislerine ödenen para: 3.174.000.000.- TL.dir.

TBB. yönetim kurulu, bütün bunların dışında, ihtiyaç sahibi avukattan güc durumdan kurtarmak amacıyla "TBB Yardım Yönergesi" ni yürürlüğe koymuştur. Yönerge ile ölüm halinde veya işgörmezlik hallerinde avukata derhal nakdi yardım ile destekte bulunmak amaçlanmıştır. Avukatın ölümünün bildirilmesi halinde cenaze vs. masrafları karşılamak üzere derhal 500 milyon lira "ölüm yardımı" ailesine gönderilmektedir. Bu yönerge kapsamında olmak üzere, tabii afet, trafik kazası, ameliyat ve benzeri nedenlerle meslekten bir süre ayrı kalmak... .gibi durumlarda (işten kalınan süreye ve tedavinin kapsamına göre değişmek üzere) asgari ücretin üç katı tutarını geçmemek kaydıyla yönetim kurulunun takdir edeceği miktarda "işgörmezlik yardımı" yapılmaktadır. Örneğin geçen yıl Bingöl depreminde, bölgede görev yapan 33 avukatın her birine birer milyar lira olmak üzere 33 milyar lira nakdi yardım yapılmıştır. Birlik bütçesinde bu fasıl için ayrılan para 200 milyar liradır.

Avukatlık K.Md.27 ve 27/A ile getirilen yeni fon ile kuşkusuz bu iki nakdi yardımın uygulamasına son verilecektir,

FON YÖNETMELİĞİ YÜRÜRLÜKTE

Yasada öngörülen “Türkiye Barolar Birliği Sosyal Yardım ve Dayanışma Yönetmeliği” , 9 Şubat 2005 tarihli Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yönetmeliğe göre,fonu TBB yönetim kurulu temsil eder. Bunun için biri TBB yönetim kurulu üyesi olmak üzere konunun uzmanlarından 5 kişilik “Sosyal Yardım ve Dayanışma Fonu Yürütme Kurulu” oluşturulur. Fonun mali yönden denetimi Sayıştay tarafından yapılır;ayrıca TBB Denetleme kurulu da iki ayda bir denetim yapar.

Yapılması öngörülen yardımlar şunlardır: Ölüm yardımı,hastalık yardımı,geçici işgörmezlik yardımı, gebelik yardımı,olağanüstü yardım,munzam emeklilik yardımı.

Fonun kaynakları , uygulama zamanı,yardımların miktar ve limitleri, çıkarılacak yönerge ile belirlenecek.

Avukatlık mesleğine ve mensuplarına yeni bir kazanım sağlayacak olan dayanışma fonunun hayırlı olmasını diliyoruz.