Mart
2004 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde Duruşması Olan Davalar
17
Mart 2004 Çarşamba saat 09:00'da Mamatkulov ve Askarov v.
Türkiye Davası (Başvuru No: 46827/99 ve 46951/99) ile ilgili
olarak Mahkeme Büyük Dairesi davanın esası hakkında duruşma
yapacaktır.
Başvuranlar ,Rustam Mamatkulov and Abdurasulovic Askarov
sırasıyla 1959 ve 1971 doğumlu Özbek vatandaşlarıdır.Özbekistan'da
Özgürlük Partisi (ERK) üyesi oldukları bilinmektedir. 27
Mart 1999 tarihinde Türkiye'den sınırdışı edilerek Özbekistan'a
iade edilmişlerdir ve şu anda Özbekistan'da tutuklu bulunmaktadırlar.
Rustam Mamatkulov 3 Mart 1999'da turist vizesiyle İstanbul'a
gelmiş ve Türk polisi tarafından Atatürk Havalalanında yakalanarak
gözaltına alınmıştır.Abdurasulovic Askarov 13 Aralık 1998tarihinde
sahte bir pasaportla Türkiye'ye giriş yapmış ve Güvenlik
güçlerince 5 Mart 1999 tarihinde tutuklananrak gözaltına
alınmıştır.
Başvuranlar Özbekistan'da bombalı saldırıya karışmak, adam
öldürme ve Devlet Başkanına suikast girişimlerinden aranmaktadır.
Yukarıda adı geçen kişler Türkiye'de tutuklulukları devam
edrken Özbekistan Cumhuriyeti ve Türkiye arasındaki suçluların
iadesine ilişkin anlaşma gereğince iade edilmişlerdir.
Başvuranlara ilişkin Türk Mahkemelerinde yapılan soruşturma
sonucu sanıkların Türkiye'de adli ve siyasi bir suça karışmadıkları
ancak tabiiyeti altında bulundukları ülkede bu suçlardan
arandıkları tespit edilmiş ve ülkelerine iadelerine kadar
tutukluluklarına karar verilmiştir.
18 Mart 1999 tarihinde Avrupa insan Hakları Mahkemesi Türk
otoritelerine (sözleşmenin 39. maddesi gereğince geçici
tedbir olarak) başvuranların durumunun AİHM'de görülecek
duruşmaya kadar (23 Mart 1999) bekletilmesi gerektiğini
bildirmiştir. Ancak Türk Bakanlar Kurulu 19 Mart 1999 tarihinde
bir kararname çıkararak bu kişilerin sınırdışı edilerek
ülkelerine iadesine karar vermiştir.
28 Haziran 1999 tarihinde Özbekistan Yüksek Mahkemesi suçlu
bulunan başvuranları sırasıyla 20 ve 11 yıl hapis cezasına
mahkum etmiştir.
Başvuranlar Sözlemenin 2 (Yaşam özgürlüğü), 3 (İşkence
yasağı) ve , 6 (Adil yargılanma) ve Mahkeme İçtüzüğünün
39. maddelerinin ihlali sebebiyle Türkiye Cumhuriyetini
dava etmişlerdir.
6 Şubat 2003 tarihinde mahkeme dairesince verilen kararda
oybirliği ile 3. ve 6. maddenin ihlalinin olmadığına karar
vermiştir.Yapılan oylamada 6 lehe bir aleyhe oyla Sözleşmenin
34. maddesinin (Kişisel başvuru) ihlali olduğuna karar vermiştir.
Daire Türkiye Cumhuriyetinin Mahkeme İçtüzüğünün 39. maddesine
uymayarak kişisel başvuru hakkını engellediğini düşünmektedir.
Daire 28 Şubat 2003 tarihinde davanın Büyük Daireye gönderilmesi
talebinde bulunmuş ve bu talep 21 Mayıs 2003 tarihinde Büyük
Daire tarafından kabul edilmiştir.
Çeviren: Av. Aslıhan Özdemir
Şubat
ayında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinde Türkiye ile ilgili
Duruşması olan Davalar
17
Şubat 2004
Ipek v. Turkey (no. 25760/94)
Başvuru sahibi Abdülrezzak İpek 1942 doğumlu
Diyarbakırda yaşayan bir Türk Vatandaşıdır.
Başvuru sahibi İkram and Servet Ipek adlı
iki oğlunun kaybolması ve 18 Mayıs 1998 tarihinde Lice yakınlarındaki
Dahlezeri köyünde güvenlik güçleri tarafından yapılan operasyon
sırasında evine ve eşyalarına zarar verilmesi nedeniyle
şikayetçi olmuştur. Ayrıca oğullarının kaybolması ve malvarlığına
yapılan saldırıya ilişkinciddi bir soruşturma yürütülmediğini
iddia etmektedir.
Şikayetine dayanak olarak : Sözleşmede
Yaşam Hakkını düzenleyen 2. maddesi , Gayri insani muamelenin,
Özgürlük ve güvenlik hakkını düzenleyen 5. maddesi ve 13.
maddede düzenlenen Etkili Başvuru Hakkı, Ayrımcılık Yasağının
düzenlendiği 14. madde Hakların Kısıtlanmasının Sınırlarını
düzenleyen 18. madde ile Sözleşmeye Ek 1. Protokolün Mülkiyet
Hakkını düzenleyen 1. maddesini ileri sürmüştür.
Kaya and Güven v. Turkey (no. 41540/98)
Başvuru sahipleri Niyazi Kaya ve Birtan
Güven 1959 doğumlu sırasıyla İstanbul ve bartında yaşayan
iki Türk Vatandaşıdır. Türkiye Devrim Partisiyle bağlantılırı
bulunduğu gerekçesiyle haklarında kovuşturma yapılmış ve
30 Ocak 1993 tarihinde İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesince
duruşma tarihine kadar tutukluluklarının devamına karar
verilmiştir. Niyazi Kaya 9 Ekim 1997 tarihinde Birtan güven
ise 10 Şubat 1998 tarihinde şartlı olarak salıverilmiştir.Olaya
ilişkin davalar Türk Mahkemelerinde halen devam etmektedir.
Başvuranlar şikayetlerini Sözleşmenin Özgürlük
ve güvenlik hakkını düzenleyen 5/3 maddesine dayandırmaktadırlar.
ayrıca başvuru sahipleri duruşmaya kadar tutukluluk sürelerinin
uzunluğundan şikayetçi olmuşlardır.
Usuli ve davaya dair işlemlerin uzunluğu
Yukarıdaki iki davada da başvuru sahipleri
gereksiz uzunluktaki hukuki usulden şikayetçi olmuşlardır.
Çeviren: Av. Aslıhan
Özdemir
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
Mahkeme Kalemi tarafından yapılan Basın Açıklaması
İPEK v. TÜRKİYE DAVASINDA DAİRE
KARARI
17.2.2004
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi bugün İpek v. Türkiye davasında
(Başvuru no: 25760/94)bir karar yazdıklarını bildirdi. (
Karar sadece İngilizce olarak mevcuttur)
Mahkeme oybirliği ile olayda;
• Sözleşmenin Yaşam Hakkına ilişkin 2. maddesinin ihlali
olduğuna( başvuranın iki oğlunun gaiplik kararına bağlı
olarak ve yetkili merciilerin yeterli ve etkili araştırma
yürütmedikleri kanısıyla)
• Sözleşmenin Gayri İnsani Davranışın Yasaklanmasına ilişkin
3. maddesinin ihlali olduğuna
• Sözleşmenin Özgürlükve Güvenlik hakkına ilişkin 5. maddesinin
ihlali olduğuna
• Sözleşmeye ek 1. Protokolün Mülkiyetin Korunmasına ilişkin1.
maddesinin ihlali olduğuna
• Sözleşmenin Etkili Başvuru Hakkına ilişkin 13. maddesinin
başvuran ve oğulları bakımından ihlali oldupuna
•Sözleşmenin Ayrımcılık Yasağına ilişkin 14. maddesinin
ihlali olmadığına
•Sözleşmenin Hakların Kısılanmasının Sınırlarına ilişkin
18. maddesinin ihlali olmadığına
• Sözleşmenin 38. maddesi 1. fıkrası hükmünce belirtilen
yükümlülüklerin Türkiye Cumhutriyeti Hükümeti tarafından
yerine getirilmediğine
Karar vermiştir.
Madde 41 ( Hakkaniyete uygun tatmin) Mahkeme Başvuran lehine
başvuranın oğullarının mirasçılarına verilmek üzere her
iki oğlu için ayrı ayrı olmak üzere 7,000 euro (EUR) maddi
tazminata, başvuranın kendi için 29,400EUR maddi ve 15,000
EUR manevi tazminata hükmetmiştir. Mahkeme ayrıca başvuranın
temsilcilerine verilmek üzere 13,130 EUR hizmet bedeli hükmetmiştir.
Çeviren: Av. Aslıhan Özdemir
AVRUPA İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ
Mahkeme Kalemi tarafından yapılan Basın Açıklaması
Türkiye ile İlgili Daire Kararı
17.2.2004
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 17.2.2004 tarihinde aşağıdaki
nihai daire kararını basın açıklaması olarak duyurmuştur.
Kararın orjinal metnine (sadece Fransızca olarak)
http://www.echr.coe.int adresinden erişebilirsiniz
Kaya and Güven v. Turkey (Başvuru no. 41540/98) Dostane
Çözüm
Mahkemeye başvuran Niyazi Kaya ve Birtan Güven 1959 doğumlu
sırasıyla İstanbul ve Bartın'da yaşayan Türk vatandaşlarıdır.
Türkiye Devrim Partisiyle bağlantılırı bulunduğu gerekçesiyle
haklarında kovuşturma yapılmış ve 30 Ocak 1993 tarihinde
İstanbul Devlet Güvenlik Mahkemesince duruşma tarihine kadar
tutukluluklarının devamına karar verilmiştir. Niyazi Kaya
9 Ekim 1997 tarihinde Birtan güven ise 10 Şubat 1998 tarihinde
şartlı olarak salıverilmiştir.Olaya ilişkin davalar Türk
Mahkemelerinde halen devam etmektedir.
Başvuru sahipleri duruşmaya kadar geçen zamanda tutuklu
bulunmaları ve bu sürenün uzunluğundan şikayetçi olmuşlardır.
Şikayetlerini Avrupa insan Hakları Sözleşmesinin Özgürlük
ve Güvenlik Hakkını düzenleyen 5. maddesinin 3. fıkrasına
dayandırmaktadırlar.
Dava tarafların dostane çözüme ulaşmaları üzerine mahkeme
listesinde kayıttan düşürülmüştür. Dostane çözüm çerçevesinde
başvuranlara maddi zararları için Niyazi Kaya'ya 5,100 Euro
ve Birtan Güven'e 5,400 Euro ve manevi zararları için ise
1,500'er Euro verilmesine karar verilmiştir.
Çeviren: Av. Aslıhan Özdemir
