Çocuk haklarının tarihsel gelişim süreci incelendiği zaman, çocuk mahkemelerinin kuruluşunun bir dönüm noktası oluşturduğu görülür. Sosyal inceleme raporları ise çocuğun refahını ön plana alan çocuk mahkemeleri ve çocuk adalet sisteminin vazgeçilmez bir aracıdır. Ülkemizdeki çocuk mahkemelerinin geleneksellikten kurtarılarak çağdaş bir yapıya kavuşmasında anahtar etkinlik sosyal inceleme raporları olacaktır. "Çocuk Mahkemesi ve Sosyal İnceleme Raporları" araştırması, bu etkinliğin geliştirilerek çocuk mahkemelerinin yapısal dönüşümüne ivme kazandırması amacıyla yapılmıştır.

Bu çalışmada İngilizce hukuk terimleri ve İngiltere'deki çocuk adalet sistemine ilişkin kavramların Türkçe karşılıklarını bulmak her zaman kolay olmamıştır. Bu ve diğer alanlardaki İngilizce kavramların metni bölmemeleri için, bir bölümünün kitabın arkasındaki Türkçe - İngilizce mini sözlükte kapsanması uygun görülmüştür. Ancak çok gerekli olduğunda İngilizce sözcük de metin içinde yer almıştır. Bu arada genel olarak kabul görmüş bazı İngilizce kökenli kavramlar ise olduğu gibi bırakılmıştır. "Tretman" bunların başında gelmektedir. Tretman, suç işleyenler için öngörülen her türlü bakım, eğitim ve rehabilitasyon etkinlikleri anlamına gelmektedir.

Kitapta en çok kullanılan sözcüklerden biri de "çocuk"tur. "Çocuk", 18 yaşını doldurmamış birey olarak tanımlanmaktadır. Bu nedenle çalışmada geçen "çocuk" sözcüğünün -18 yaşına değin olan- gençleri de kapsadığı gözden kaçırılmamalıdır.

Sosyal inceleme raporları üzerinde araştırma yapma fikri, çocuk mahkemele-rindeki uygulamadan kaynaklanmıştır. Bazı yönleriyle sorun oluşturan bu uygulamanın iyileştirilmesi açısından, "Çocuk Mahkemesi ve Sosyal İnceleme Raporları" araştırmasının yararlı olacağı umulmaktadır. Bu çalışma, başta çocuk mahkemelerinde çalışan sosyal hizmet uzmanı, psikolog, pedagog, yargıç, savcı ve avukatlarla; çocuk adalet sistemi içinde politika oluşturan ve yönetenlere yardımcı olabilir. Kitap ayrıca çocuk hakları ile, çocuk ve gençlik refahı alanında çalışanlara katkıda bulunabilir.

"Çocuk Mahkemeleri ve Sosyal İnceleme Raporları" kitabı, birçok kişinin özveri, destek ve emeğiyle gerçekleşmiştir. Bu açıdan araştırmanın başından itibaren bana çalışma özgürlüğü tanıyan hocam, Sosyal Hizmetler Yüksekokulu Müdürü Prof.Dr. Sema Kut'a; hazırlamakta olduğu "Sözlük"ten yararlanmamı sağlayan Prof.Dr. Feridun Yenisey'e; İngiltere'den gönderdiği dokümanla beni adeta "besleyen" Yardımcı Doç.Dr. Sunay il'e; bazı sorumluluklarımı üstlenerek beni rahatlatan Yardımcı Doç. Dr. Çiğdem Arıkan'a; sahibi olduğu tüm "mekânları kullanmamı sağlayan ve beni her zaman gönülden destekleyen arkadaşım, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Genel Müdür Yardımcısı Zuhal Arnaz'a; çalışmamın çeşitli aşamalarında bana yardımcı olan öğrencilerim Ayşegül Taşkıran, Sevinç Yılmaz ve Tarık Kuşman'a; araştırmanın yapılmasında işbirliğini esirgemeyen Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü ile Kanunlar Genel Müdürlüğü tetkik hâkimi Gülçin Durak, Çocuk Gözetim Eğitim ve İyileştirme işleri Şube Müdürü Tülay Eras-lan, Adli Sicil ve istatistik Genel Müdürlüğü istatistik uzmanı ismail Çayköylü, istanbul (1.) Çocuk Mahkemesi Başkanı Kenan Aysan, uzmanlar Nebahat Yakışıklı, Sevda Dal ve Nazmiye Kaya'ya; verilerin çözümlenmesini başarıyla yürüten Hacettepe Üniversitesi Bilgi İşlem Merkezi ve bu merkezde görevli Rahime Gerimli ile her zaman desteğini gördüğüm Hacettepe Üniversitesi Fen Fakültesi İstatistik Bölü-mü'nden Prof.Dr. Zehra Muluk'a; metni özenle baskıya hazırlayan Durmuş Hasde-mir, Rezzan Önen ve Sevinç Pehlivanlı ile Bizim Büro elemanlarına burada teşekkürü bir borç bilirim.

Bu çalışma sırasında beni Fransa'nın Strasburg kentinde düzenlenen "Agora 92" toplantısına davet ederek, Avrupalı sosyal hizmet uzmanlarıyla tanışmamı ve bu ülkelerdeki yeni yasal-kurumsal gelişmelerden haberdar olmamı sağlayan öğrencim ve meslektaşım Ali Ekber Başaran ile davete maddi katkı sağlayan Fransa Sosyal Güvenlik Bakanlığı Sosyal Eylemleri Destekleme Fonu (F.A.S.) ilgililerine çok teşekkür ederim. Ayrıca İngiltere çocuk adalet sistemine ilişkin tüm sorularımı, mektuplarına iliştirdiği birçok dokümanla açıklayarak yanıtlayan ve her zaman yardıma hazır olduğunu bildiren meslektaşım Keith Towler'a da teşekkürlerim sonsuzdur. Keith Towler, başka bir ülkede de olsa, aynı amaçla çalışan insanların birbirlerine nasıl destek olabileceğine güzel bir örnek oluşturmuştur.

Bu çalışmam sırasında beni bir an olsun yalnız bırakmayan bir diğer kişi sevgili babam Dr. Vasıf Özgökmen idi. Akademik çalışmalarımı her zaman desteklemiş, onlarla gurur duymuş ve bana hep güvenmiş olan babamı geçen yıl bugün yitirmiştim. O'nu burada bir kez daha özlem, sevgi ve saygıyla anıyorum.

Tüm çalışmalarımda olduğu gibi bu çalışmamda da ailem maddi ve manevi yardımlarını benden esirgemedi. Bunun için sevgili annem Muallâ Sarı, kardeşlerim Semra-Ferhan Demircioğlu ve Selma-Alican Özinanır'a gönül dolusu teşekkürlerimi iletiyorum. Çalışma süresince bana anlayış gösteren eşim Murat Uluğtekin ve kızım Gül'e de candan teşekkür ediyorum.