Türkiye Barolar Birliği Yönetim Kurulu'nca benimsenen ve 27. TBB Olağan Genel Kurulu'na sunulan yayın programında, hukukçular ve ilgilenenlerin yararlanabilecekleri nitelikte hukuk kitapları yayımlanması planlanmıştı.

Bu bağlamda Sorularla başlıklı bir diziye başlanmış; dizinin ilk kitabı Sorularla Ceza Hukuku kitabımız yayımlanmıştı.

Hükümetin mevzuatta geniş ve köklü değişiklikler yapma hazırlığı içerisinde bulunması nedeniyle yayım programında zorunlu bir yavaşlama olmuştur. Gündemde bulunan değişikliklerin yapılması halinde yayınlarımızın kısa zamanda eskimesi riskini azaltmak istemekteyiz. Kısa zamanda kullanılamaz hale gelecek kitaplar yayımlamanın doğru olmayacağını düşünüyoruz. Ancak, meslektaşlarımızın kaliteli ve güvenilir yayınlara duydukları gereksinim ile yakında başlayacak avukatlık sınavları için avukat adaylarının yararlanabileceği bir kitaplık da hazırlamak gerekmektedir.

Prof. Dr. Fevzi Demir'in Sorularla Bireysel İş Hukuku ve Sorularla Toplu İş Hukuku kitaplarını ard arda hukukçuların yararlanmasına sunmaktayız. Daha Önce yayınlanacağını bildirdiğimiz Sorularla Ceza Muhakemesi ve Sorularla İnfaz Hukuku kitapları da hazırlanmaktadır. Ayrıca Sorularla Adli Tıp, Sorularla İnsan Haklan, Sorularla Avukatlık Hukuku ve Meslek Kuralları kitaplarımızın da hazırlıkları son aşamaya gelmiş bulunmaktadır. Bunları da elimize ulaştıkça hukukçuların hizmetine sunacağız.

İş hukuku kitaplarını hazırlayan Prof. Dr. Fevzi Demir'e ve kitabın gerçekleşmesinde emeği geçenlere teşekkür ediyorum.

Kitabın hukukçulara ve iş hayatına yararlı olması dileğiyle takdirlerinize sunuyorum

ÖNSÖZ

Sorularla Hukuk dizisinin bu kitabını "Toplu İş Hukukuna" ayırdık. Son yıllarda "İş Hukuku" alanında görülen gelişmeler, Hukuk Fakülteleri yanında, Özellikle İIBF Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümlerinde derslerin ayrıntılı olarak "Bireysel İş Hukuku, Sendikalar Hukuku, Toplu Sözleşme Hukuku, Toplu İş Uyuşmazlıkları (Grev ve lokavt) Hukuku" başlıkları altında okutulmaya başlandığını göstermektedir. Biz bu kitabımızda son üç başlığı birleştirerek, genellikle hukuk fakültelerinde yapıldığı gibi, Toplu İş Hukuku başlığı altında topladık.

İş hukuku alanındaki bu gelişmeler, sadece fakültelerdeki iş hukuku derslerinin bireysel iş hukuku ve toplu iş hukuku adı altında okutulmasına değil, illerdeki mahkeme sayıları ile Yargıtay'daki daire sayılarının da arttırılmasına yol açtığını görüyoruz. Üstelik mevcut mahkeme ve daire sayılarının dahi yeterli olduğunu söylemek mümkün değil. Zira, sadece Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2005 yılında verdiği karar sayısının 30.000'i (evet otuz bini) aştığını görmek, bu düşüncemizi doğrulamaya yetecektir kanısındayız.

Sorularla Toplu İş Hukuku kitabımız uygulamacı personel yöneticileri (insan kaynaklan ve personel müdürleri) ve özellikle avukat meslektaşlarımız için de vazgeçilmez bir el kitabı olmuştur. Zira, 15 Mart 2003 tarihinde yürürlüğe giren ve kamu oyunda "İş Güvencesi Yasası" diye bilinen 4773 sayılı Yasa'mn 2821 sayılı Sendikalar Kanunu'nda yaptığı değişiklikler, en son Yargıtay kararları göz önünde tutularak incelenmiştir. Ayrıca, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi Grev ve Lokavt Kanunu'nda yapılacak değişikliklere ilişkin "Bakanlık Tasan Taslnktarı"na da değinilmiştir. Buna karşılık, okuyucuyu tartışmalara boğmamak İçin, mümkün olduğu ölçülerde "doktrin" görüşleri kısa tutulmuştur. Ancak, bu kitabımızda da gerektiği yerde yasal düzenlemeyi ve yargı kararlarını eleştirmekten kaçınmadık. Öyle ki, "sendikal örgütlendirmeyi güçlendirmek amacıyla" getirilen sendikal güvencelerin son üç yılda hiçbir katkısının olmadığı; tam aksine, son üç yıldır artan istihdama karşın, sendika üye sayısında herhangi bir artışa rastlanmadığı, işyerlerindeki örgütlenme çabalarının en sert biçimde (toplu işçi çıkarmalarla) devam ettiği görülmektedir.

Halbuki güçlü bir işçi ve işveren sendikacılığının başta siyasi rejimimiz "demokrasi" olmak üzere, "iş barışının" ve giderek ülkedeki "sosyal barışın" teminatı olduğu açıktır. Gerçekten, hükümetler üzerinde birer sivil toplum kuruluşu (baskı grubu) olarak oynadıkları siyasi rolleri sayesinde, "kavga" değil, tam bir "uzlaşma" rejimi olan "demokrasinin" teminatı olan sendikalar; işyeri ve iş kolları düzeyinde yaptıkları toplu iş sözleşmeleriyle, başta "eşit işe eşit ücret" ilkesi olmak üzere, çalışma koşullarına getirdikleri belirli standartlar ile "iş barışının" ve giderek "sosyal barışın" da güvencesi olmaktadır. Üstelik, her gün bir malın fiyatının ne olacağının bilinmediği Özellikle enflasyon dönemlerinde, işverenler imzaladıkları toplu iş sözleşmeleri ile "işgücünü" (1-3 yıllık) sözleşme dönemleri için sabit fiyatla satın almakta, ürünlerin maliyet hesabını daha kolay yapmaktadır. Böylece, imzaladıkları toplu iş sözleşmeleri ve sağladıkları standart çalışma koşulları sayesinde işkolları düzeyinde haksız rekabetin ortadan kalkmasına hizmet eden sendikalar, aynı zamanda gelir dağılımını da dengeleyerek adil kalkınmanın "motoru" olmaktadırlar.

Sorularla Toplu İş Hukuku kitabımızın "Sendikalar Hukuku "na ayrılan Birinci Kısmı, "sendika" kavramından "kuruluş" ve "üyelik" esaslarına, getirilen "güvencelerden" sendikaların "faaliyetlerine", "denetim" ve "sona ermesi ne" kadar tüm konuları kapsamaktadır.

"Toplu İş Sözleşmesi Hukuku"na ayrılan İkinci Kısım ise, toplu iş sözleşme taraflarının "Özerkliğinden ", sözleşme yapma "ehliyet" ve "yetkisine", toplu iş sözleşmelerinin "uygulanma" sorunlarından "sona ermesine" ve "geçersizliğine" kadar uzanan yasal düzenlemeyi açıklamaktadır.

Nihayet "Toplu İş Uyuşmazlıkları Hukuku"na ayrılan Üçüncü Kısımda, iş uyuşmazlıklarının "türleri" ile "barışçı çözüm yollan" (resmi arabuluculuk) incelenmiş; "kanuni" ve "kanun dışı" grev ve lokavt kavramları ile unsurları açıklandıktan sonra, "grev oylaması", "grev ve lokavtın iş sözleşmelerine etkisi", "grev ve lokavtın ertelenmesi ve yasaklanması" ile "kanım dışı grev ve lokavtın hukuki ve cezai sonuçları" ayrıntılı sorularla titiz bir inceleme konusu yapılmıştır.

Ekleyelim ki, Sorularla Bireysel İş Hukukıt'ndetn sonra Sorularla Toplu İş Hukuku'nun hazırlanmasına da Türkiye Barolar Birliği Yayın Kurulu Başkam Av. Teoman Ergül aracı olmuştur. Kitabın yayımlanmasına imkan sağlayan Türkiye Barolar Birliği Başkanı Sayın Av. Özdemir Özok ve Yönetim Kurulu üyelerine teşekkür ederim. Kitabın yayma hazırlanmasında çok önemli katkılarda bulunan Ar. Gör. Erdem Erdenk'e de tekrar teşekkür etmeden geçemeyeceğim.