Türk Ticaret Kanunu Tasarısı
ile
Yürürlük ve Uygulama Kanunu Tasarısı Taslağı

Değerlendirme ve Öneriler

Prof.Dr. Erdoğan MOROĞLU

ÜÇÜNCÜ BASKI İÇİN

SUNUŞ

T.C. Adalet Bakanlığı'nca 1999 yılında oluşturulan "Türk Tica­ret Kanunu Komisyonu" tarafından hazırlanan "Türk Ticaret Kanunu Tasarısı" 2005 yılı Mart ayı başında kamuoyuna sunulmuş, değer­lendirme ve öneriler için 24 Mayıs 2005 tarihine kadar süre veril­mişti. Bu kısa süre içinde Tasarı'nın ancak "Başlangıç" hükümleri ile "Ticari İşletme" ve "Ticaret Şirketleri"ne ilişkin iki "Kitap"ını ve "Son Hükümleri"ni inceleyerek değerlendirme ve önerilerimi İstanbul Ba­rosu tarafından yayımlanan Türk Ticaret Kanunu Tasarısı, Değer­lendirme ve Öneriler (1. baskı Mayıs 2005, 2. baskı Haziran 2005) kitabımda ve konuşmacı olarak katıldığım bilimsel toplantılarda ilgili kamuoyuna sunmuştum.

Daha sonra, Komisyon'ca gözden geçirilerek son şeklini alan Tasarı kısa bir süre önce Adalet Bakanlığı tarafından Başbakanlığa sunulmuş bulunmaktadır.

Komisyon Tasarı'ya son şeklini verirken yapılan eleştiri ve önerilerin pek azını benimsemiş ve önemli hukuki ve ekonomik so­nuçları olacak birçok hatalı düzenlemede ısrar etmiştir. Gerçekten, Tasarı'ya tarafımdan yöneltilen ve diğer meslektaşlarım tarafından da benimsenen yüzlerce eleştirinin sadece otuz bir tanesi tamamen veya kısmen benimsenmiştir.* Bu durum karşısında, Tasarı'daki önemli aksaklıkların bir kere daha ilgili kamuoyuna sunulması ka­çınılmaz olmuştur.

Bu konuda beni teşvik eden ve eserin üçüncü baskısının Türki­ye Barolar Birliği yayını olarak kamuoyuna sunulmasını sağlayan sayın Başkan Av. Özdemir Özok'a ve yayın kurulu başkanı sayın Av. Teoman Ergül'e teşekkürlerimi arz ederim.

Tasarı'nın 24/III, 64/V, 82/VII, 135, 136, 165, 169, 184, 186,187, 210/111, 213, 333, 353/V, 392, 429, 430 ve 1505 (yeni 1524) ve 1509 (yeni 1531) maddelerine ilişkin önerilerim tamamen ve 4/1, 8/II, 134/11, 157, 180, 340, 363/11, 407/11, 412, 421, 576/I-d ve 580/1 maddelerine ilişkin önerilerim de kısmen benimsenmiştir. Bu konuda, Moroğlu, Erdoğan, Türk Ticaret Kanunu Tasarısı, Değerlendirme ve Öneriler (1. baskı Mayıs 2005, 2. baskı Haziran 2005) ilgili maddelere bkz.

46. sayfadan alıntı

...

Türk Ticaret Kanunu Tasarısı

İKİNCİ KISIM

İŞLETME

Ticaret Sicili

A) Kuruluş

I  Genel olarak

Madde 24  (1) Ticaret sicili, ticaret ve sanayi odaları veya ticaret odaları tarafından tutulur. Oda bulunmayan veya ye­teri şekilde kurumlaşmamış odaların bulunduğu yerlerde ti­caret sicili, Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca belirlenecek bir oda tarafından tutulur.

(2)  Ticaret siciline tescil ve ilân edilmesi gerekli içerikle­rin düzenli olarak depolandığı ve elektronik ortamda sunulabilen sicil bilgi bankası, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği nezdinde kurulur.

(3)  Ticaret sicili müdürlüğünün kurulmasında aranacak şartlar ve odalar arasında sicil işlemleri ile ilgili olarak varlığı gerekli işbirliğinin sağlanmasına ilişkin esaslar, Sanayi ve Ti­caret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.

Değerlendirme ve Öneri

• Maddenin Adalet Bakanlığınca yayımlanan ilk Tasarı'daki metniyle ilgili olarak bu kitabın önceki baskılarında yer alan değerlendirmemde, Tasarı'da genel olarak "Ticaret sicili müdürü ve müdürlüğü " unvanı benimsenmişken, 3. fıkrada "ticaret sicili memurluğu "ndan söz edilmesinin hatalı olduğunu belirtmiştim. TBMM'ne sunulan Tasarı'da bu hata düzeltilmiştir. Ancak, madde son hali ile de yetersizdir. Gerçekten, maddede ticaret sicili müdürlüklerinin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı tarafından mı, yoksa Ticaret ve Sanayi Odaları tarafından mı, ya da Bakanlığın oluru ile "Oda" tarafından mı kurulacağı açıkça belirtilmemiştir. Bu konudaki yetkinin Ticaret Sicili Tüzüğüne bırakılması doğru değildir.

Her ne kadar, 3. fıkrada "Müdürlüklerin kurulmasında aranacak şartlar "ın Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenleneceği belirtilmekte ise de, bu hüküm yukarıdaki eksikliği giderecek nitelikte değildir.

...